Kriptoparalarda Vergiler Nasıl Olmalı?

Erkan Öz

  • 08 Şubat 2021

Türkiye ekonomisinin ilerleyeceği ana hatları ortaya koyan 2021-2023 Orta Vadeli Programı (OVP) Eylül 2020 tarihinde yayımlandı. Programda “Dijital olarak satılabilen ve transfer edilebilen, dijital bir değeri temsil eden sanal varlıklar kullanılarak yapılan işlemlerin vergilendirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülecek, bu varlıkların suçun finansmanında kullanılmasının önlenmesine yönelik bir takip mekanizması tesis edilecek” ifadelerine yer verildi.

OVP aynı zamanda vizyon belirleyen bir metin. Burada dijital varlıklar, kriptopara ve blockchain oluşumları zikredilirken sadece vergi ve kontrolden bahsedilmiş. Elbette vergilendirme de suçun finansmanını engelleme de çok önemlidir. Ancak umarım ileride bu tip metinlerde sözkonusu araçların ekonominin ve genel olarak toplumun gelişmesi ve zenginleşmesi için kullanılabileceği birçok seçenekten de bahsedilir.

Bu yazıda ben vergilendirme konusuna değineceğim. Vergi toplumsal yaşamın bir gereğidir. İmkanı olan, uygun şartları taşıyan her vatandaş vergi ödeyerek devletin kendisi için temel ve çok önemli hizmetleri görmesine olanak sağlar. Elbette devleti vergileri ile finanse eden vatandaşlar ödedikleri vergilerin nasıl kullanıldığını da denetlemek ister.

Her şeyden önce, kanun koyucu bir alanda vergilendirme yapacağı zaman, oluşturacağı mevzuatın o sektörü boğmamasına özen göstermelidir. Aksi takdirde devlet, masalda altın yumurtlayan tavuğu kesen kişinin durumuna düşer.

Bitcoin ve kriptoparalar bu araçları tanımayan ya da anlamayanlar tarafından bir çeşit şans oyunu gibi takdim ediliyor. Ancak daha dikkatli bir inceleme özellikle uzun vadeli kriptopara yatırımcılarının aslında yurtdışından Türkiye’ye adeta altın veya döviz getirdiklerini, değer transferi yaptıklarını ortaya koyacaktır. Türkiye’nin uluslararası geçerliliği olan rezerv para ihtiyacı son yıllarda ciddi oranda artmıştır.

Ayrıca yine Türkiye tasarruflar bakımından oldukça zayıf bir ülkedir. Ekonomimizin gerekli yatırımları yapabilmesi için güçlü tasarruflara ihtiyacımız var. Başta Bitcoin olmak üzere kriptoparalar ise finans tarihinin gördüğü belki de en kuvvetli tasarruf araçlarıdır. Bitcoin son 12 yılda dolara karşı 800.000 kat artış göstermiştir! Uzun vadeli kriptopara yatırımcısı ülkemizin çok ihtiyacı olan tasarrufları en iyi şekilde temin eden yatırımcıdır.

Günümüzde Türkiye’de bazı özel haller hariç borsada hisse senedi yatırımı yapıp kazanç elde ettiğinizde stopaj sıfırdır. Borsadaki vergi muafiyeti ekonomik aktörleri reel sektörün üretim faaliyetlerine destek olmaya teşvik eder.

Kriptopara yatırımı yapan özellikle bilinçli yatırımcılar da söz konusu dijital varlıkların temsil ettiği blockzincir ağlarına ya da blockzincire taşınan iş planlarına yatırım yapar. Küresel ekonomi önümüzdeki on onbeş yılda hızla bir çok sektörün blokzincir ağızlarına taşındığında tanık olacak. Dünya Ekonomik Forumu 2027 yılına kadar blokzincir projelerinin toplam 24 trilyon $’lık yeni ekonomik faaliyet ve değer oluşturacağını tahmin ediyor.

Bu açıdan baktığımızda kriptopara yatırımcıları da tıpkı borsa yatırımcıları gibi reel üretim faaliyetlerinde bir karşılığı olan (ya da ileride üretim faaliyeti gösterecek olan) blockzincir ağlarına ya da projelerine yatırım yapıyor. Öyleyse benzer bir vergisel teşviğin burada da uygulanması uygun olacaktır.

Kriptopara ya da blockzincir projelerinin yurtdışında konuşlu olduğu konusu da tartışmalıdır. Bazı iş fikirlerini gerçekleştirmek isteyen kriptopara projeleri bulundukları ülkelerde faaliyet gösterecektir. Bunların yurtdışı dijital varlık gibi değerlendirilmeleri doğru olur. Yurtdışından hisse senedi alınıp kazanç elde edildiğinde vergi beyanı verilip vergi ödenir. Proje bazlı kriptopara yatırımlarında da benzer uygulama yapılabilir.

Öte yandan çeşitli blokzincir altlarına dayanan dijital varlıklarda fiziksel bir konum ya da merkez belirlemek söz konusu değildir. Örneğin Bitcoin ya da Ethereum herhangi bir ülkede konuşlu değildir. Türkiye dahil dünyanın her yerinde yer alan 10 binlerce bilgisayarlarda çalışan merkeziyetsiz sistemlerdir bunlar. Bir yatırımcı Bitcoin satın aldığında Bitcoin yurtdışında da üretilmiş olabilir, Türkiye’de de oluşturulmuş olabilir. Bu durumda söz konusu dijital networkleri yabancı kabul etmemek ve vergiden muaf tutmak da mantıklı olacaktır.

Yine altının değerlenmesi ile para kazandığımızda herhangi bir vergilendirme söz konusu değildir.  Kanun koyucu altını bankacılık ve finans sistemine entegre etmek ve tasarrufu teşvik amaçları ile vergi dışında tutuyor. Bu son derece doğru bir yaklaşım. Kriptoparalar da ise özellikle Bitcoin dijital altın olarak tanımlanıyor.

Öyleyse vergilerden önce aslında tıpkı bugün ABD’nin yaptığı gibi kripto paraların yasal tanımlanması yapılmalı ve kriptoparalar bankacılık sistemi ile entegre hale getirilmeli. Ayrıca başta Bitcoin olmak üzere dijital varlıklar çok kuvvetli tasarruf işlevleri ile ele alınmalı. Özellikle uzun vadeli ve düzenli kriptopara yatırımı yapanlardan hiç vergi alınmayarak Türkiye’de dijital varlık tasarruflarının artması teşvik edilmeli. Bu avantajlar sayesinde sadece Türkiye’de ikamet edenler değil yurtdışında yerleşik birçok uluslararası yatırımcı da dijital varlıklarını saklamak için Türkiye’yi tercih edecektir. Böylece ekonomimizin yatırımlar için ihtiyaç duyduğu iç ve dış tasarrufları sağlam bir şekilde temin edebiliriz.

Kripto para piyasasıyla ilgili en güncel haberlerden ve analizlerden anında bilgi sahibi olmak için bizi Twitter - Facebook hesaplarımızdan ve Telegram grubumuzdan takip edebilirsiniz…

Erkan Öz

Erkan öz

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
22 Şubat 2021
Kriptoparalarda Vergiler Nasıl Olmalı?
08 Şubat 2021
Bitcoin Alanlar Türkiye’ye Döviz Getiriyor
25 Ocak 2021
Kriptoparalarda Yeni Sessiz Devrim: Dijital Para Bankaları
18 Ocak 2021
Hani Altından Çıkan Para Bitcoin’e Gidiyordu
11 Ocak 2021
Koşun Financial Times’ta Haber Olmuşuz!
04 Ocak 2021
Dava Edelim ama Önce Kimi?
28 Aralık 2020
Ripple Davası Kripto Paraları Nasıl Etkiler?
22 Aralık 2020
Mt.Gox Bitcoin’i Düşürecek mi?
14 Aralık 2020
Klasik medyanın Bitcoin sınavı
08 Aralık 2020
Bitcoin madencilik zorluğu arttı, şimdi ne olacak?
30 Kasım 2020
Bitcoin’e yatırım yapmak ahlaksızlık mı?
23 Kasım 2020
Gözlerime inanamıyorum…
18 Kasım 2020
Wall Street: Bitcoin yatırımı için hala erken
11 Kasım 2020
Biden’ın kripto paralara etkisi nasıl olur?
05 Kasım 2020
Kavga zamanı değil
27 Ekim 2020
Bitcoin diğer piyasalardan ayrışıyor mu?
20 Ekim 2020
Merkez Bankası Dijital Paraları ve Bitcoin
13 Ekim 2020
Bitcoin, Bitmex, Trump...
05 Ekim 2020
Blockzincir’de başarı...
28 Eylül 2020
Piyasalar ve Bitcoin
22 Eylül 2020
Altın, Bitcoin ve balonlar
14 Eylül 2020
Deflasyonda Bitcoin
07 Eylül 2020
Bazı sözleri kimin söylediği de çok önemlidir
31 Ağustos 2020
IMF’nin kripto para videosu
24 Ağustos 2020
DeFi’ye büyük tehdit: Ethereum işlem ücretleri
17 Ağustos 2020
Bitcoin ve Ethereum Kavgası
10 Ağustos 2020
Her şey 2017’ye benzemeye başladı
27 Temmuz 2020
IMFCoin gelirse Bitcoin’e ne olacak?
20 Temmuz 2020
Kripto paralar ve klasik finans entegre oluyor
13 Temmuz 2020
Borsaya değil altın, gümüş ve Bitcoin’e bak
06 Temmuz 2020
Dijital para regülasyonlarında fırsatı kaçırıyoruz...
29 Haziran 2020
Defi’de ve Compound’da neler oluyor?
22 Haziran 2020
'Gerçek Bitcoin’e dayalı fon' sonunda Alman borsasında
15 Haziran 2020
Yeni ekonomide kaynaklar sınırsız
08 Haziran 2020
Bitcoin devletleri yıkacak efsanesi
02 Haziran 2020
Kuantum bilgisayar efsanesi
26 Mayıs 2020
Ya ABD bütün Bitcoinleri satın alırsa?
19 Mayıs 2020
Nerede o eski ‘halving’ler
11 Mayıs 2020
Pastayı yine başkaları yemesin
04 Mayıs 2020
Bitcoin neden talep görüyor?
27 Nisan 2020
Bitcoin ve altın
20 Nisan 2020
Covid19, dijital paraya geçiş ve para basma 
14 Nisan 2020
Kripto para şirketlerine açılan davalar
06 Nisan 2020
Bitcoin, Blockchain ve devlet
30 Mart 2020
Helikopter para ve tarihi güvenli limanlar
23 Mart 2020
Merkez bankaları yenildi, sıra hükümetlerde...
16 Mart 2020
Petrol-dolar sisteminin sonu mu?
09 Mart 2020
Trump virüs kapar mı?
02 Mart 2020
Borsalar düşüyor, altın çıkıyor... Peki ya Bitcoin?
24 Şubat 2020
Çin’in kağıt para karantinası Bitcoin’i nasıl etkiler?
20 Şubat 2020
Altcoinlerin geleceği
10 Şubat 2020
Tether Gold mu Biga mı?
03 Şubat 2020
Bankaların kriptopara aşkı
27 Ocak 2020
FUD sezonu açıldı
20 Ocak 2020
2020’de Bitcoin için umutlar artıyor
13 Ocak 2020
Hoşgeldin SPK
06 Ocak 2020
2019 umutlar, 2020 beklentiler...
30 Aralık 2019
İslam Dünyası blockchain ile bir araya gelebilir
22 Aralık 2019
Mesele sadece para değil
16 Aralık 2019
Amerika kripto paralara direniyor... Ama nereye kadar?
09 Aralık 2019
2017’yi yeniden yaşatabilecek olay
02 Aralık 2019
Ulus devletler kripto paraları nasıl kullanıyor? 
25 Kasım 2019
Bitcoin ile alış-veriş
18 Kasım 2019
Bitcoin’in arkasında hiçbir değer yok mu?
11 Kasım 2019
Para ve Devlet
04 Kasım 2019
Bitcoin neden düştü? Neden çıktı?
28 Ekim 2019
Büyük Sermaye 'Bitcoin' topluyor...
21 Ekim 2019
Libra öldü mü? 
14 Ekim 2019
Bitcoin’de Bakkt’a değil Venezuela’ya bak
07 Ekim 2019

YAZARLARIMIZ

Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Yazar: Erkan Öz
22 Şubat 2021
Kriptopara Temel Analizi - 2
Kriptopara Temel Analizi - 2
Yazar: Erkin Şahinöz
06 Şubat 2021
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
Yazar: Mete Tevetoğlu
13 Kasım 2020
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
Yazar: Erdoğan Turan
13 Ekim 2020
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Yazar: Ali Ağaoğlu
10 Temmuz 2020
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Yazar: Emre Alkin
31 Mart 2020
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Yazar: Mehmet Çoban
05 Aralık 2019