DeFi’ye büyük tehdit: Ethereum işlem ücretleri

Erkan Öz

  • 17 Ağustos 2020

Bitcoin adeta blokchain ve kriptopara sektöründe merkeziyetsiz merkez bankası olarak 11 yıldır çalışıyor. Bir yazılım binalara, arazilere, binlerce yetişmiş insan gücüne ve daha sayamayacağımız kadar başka çeşitli kaynağa ihtiyaç duymadanküresel bir rezerv parayı otomatik olarak üretiyor. Üstelik bu rezerv paranın para politikası daha önceden belli. İnsanların yönettiği merkrez bankalarında olduğu gibi sürekli sürprizlerle değişmiyor.

Yazılımcılar özellikle 2019’dan itibaren merkeziyetsiz finans yani DeFi alanında başta bankacılık olmak üzere bir çok finansal hizmette bitcoinin başarısını tekrarlamak için çalışıyor. DeFi’de sadece yazılım ile kredi almak, kredi vermek, merkeziyetsiz borsalarda işlem yapmak vb  bir çok işlem kolayca gerçekleştirilebiliyor.  Bankayı ya da borsa aracı kurumunu fiziken ziyaret etmenize gerek yok.  Bir sürü kağıt evrak işi için de zaman kaybetmenize gerek yok. Kefil bulmanıza gerek yok vs vs. Bu kuruluşların genel merkezlerine, şubelerine, on binlerce çalışanlarına ve bunların kullandıkları sayısız arazi, bina, araç, yakıt ve benzeri adeta sonsuz kaynakları tüketmeye ihtiyaç yok. Tek yapmanız gereken protokollerin kabul ettiği kriptopara çeşitlerine sahip olmak.

Harika! Blokchain ya da daha geniş adıyla dağıtık veritabanı teknolojileri (DLT) alanında bundan daha yenilikçi ve devrimci bir gelişme olabilir mi? Ayakta alkışlamamak mümkün değil.

Ancak sahadaki gerçekler ümitlerimizi çabuk bozmaya başladı. Bu yazıda küresel finans çevrelerinde ciddi biçimde eksi faiz uygulaması yayılırken DeFi projelerinin vaadettiği inanılmaz boyutlarda getirilerin gerçekliğini sorgulamayacağım. Bu durum pekala bir piyasa meselesi olarak algılanabilir. Gerçekçi olmayan projeleri piyasa mekanizmaları zamanla ayıklaya bilir.

DeFi için asıl tehlike teknik tarafta yaşanacak gibi duruyor. DeFi protokolleri genelde Ethereum ekosistemi içerisinde çalışıyor.

Bitcoin küresel bir rezerv para birimi üretiyor. Bu para enflasyona karşı çok kuvvetli olduğu için daha çok değer saklama fonksiyonu ön planda. Bu durumda bitcoin kullanıcıları paralarını fazla hareket ettirmiyor. Glassnode’un verilerine göre en az iki yıldır hareket etmeyen bitcoinlerin toplam dolaşımdaki arz içindeki payı %40’lara kadar yükseldi. Böyle bir ekosistemde çok fazla işlem yapılmasına gerek yok. Bu durumda Bitcoinin hızdan çok güvenliği ön planda tutan blokchain teknolojisi büyük bir sorun değil.

Ancak Ethereum küresel bir merkez bankası değil küresel bir süper bilgisayar olmayı hedefliyor. Yani burada durum çok farklı. Ethereum üzerinde sayısız uygulama çalışması gereken bir yapı. Üstelik bu uygulamalar sadece para ve finans alanında da değil akla gelen her alanda çalışabilecek yazılımlar. DeFi projeleri de işte potansiyel olarak sonsuz sayıda olabilecek bu uygulamaların merkeziyetsiz finansal hizmetler tarafını temsil ediyor. Tek başına DeFi’de bile sayısız uygulama olabilir. Oluyor da.

Defipulse verilerine göre Mayıs ayında sadece 1 milyar $ düzeyinde olan DeFi alanına yatırılmış toplam kriptopara değeri bugün 6,35 milyar $’a tırmanmış durumda.

Yatırılan sermaye ile birlikte proje ve işlem sayısı adeta korkunç bir hızla artış gösteriyor. Bir proje biraz popüler olmasın hemen bir çok taklit proje devreye sokuluyor. Büyük paralar kazanan uygulamaları gören birçok yazılımcı sağdan soldan topladığı kodları derme çatma bir araya getirip hemen işe koyulmaya kalkışıyor. Kendilerini biraz anlatmaya çalışan geliştiriciler çıksa bile yatırımcılar onları dinlemiyor. “Kapa çeneni ve paramı al” mantığı, heryerde hakim. Örneğin YAM isimli bir proje Başka projelerin çeşitli özelliklerini bu projelerden aldığı kodlar ile birleştirmeye çalıştı. Bu kod yığını üzerinde gerçek bir denetleme yapılmadığı ortadaydı. Ancak 11 Ağusto’ta başlayan proje adeta saatler içersinde 500 Milyon $ topladı. Yazılımda yer alan kodların çok önemli kısımlarında hata olduğu anlaşıldığında iş işten geçmiş bu büyük miktar kayıp olarak kayıtlara geçmişti. Tüm bu hikaye 36 saatte sona erdi.

Ethereum ve DeFi bu kadar çok ve hızlı işlem yükü altında iken Ethereum alt yapısı kesinlikle buna uygun değil. Bitcoin saniyede 3-4 işlem yapabilirken Ethereum için bu sayı genelde 15 civarında veriliyor. Evet Ethereum Bitcoinden 5 kat daha hızlı. Ancak mevcut yükü kaldırabilmesi içinolması gereken hız Visa ve Mastercard düzeyinde. Yani saniyede binlerce işlem ile ifade edilen seviyeler.

Özellikle DeFi projeleri çok fazla dikkat çekmeye başladıktan sonra Ethereum‘un işlem yükü arttı. İşlem yükünün artması işlem ücretlerinin de patlama yapmasına neden oldu. Cointelegrah Türkçe’de 14 Ağustos’ta “DeFi Kullanıcıları 100 $’ı Bulan Gas Ücretine Kazan Kaldırdı” başlıklı haberde bu konuya ışık tutulmuş. Haberde aynen şu ifadelere yer verilmiş: “Ortalama Ethereum işlem ücretleri genel itibarla çok yüksek gibi gözükmese de, DeFi protokolleriyle etkileşim kurmak için gereken akıllı sözleşme uygulamalarını çalıştıran kullanıcıların 100 $’a kadar (739 TL) ücret ödedikleri bildirdi.”

İşte bu dehşet işlem ücretleri bu şekilde artmaya devam ederse DeFi alanına akan fonlarda kesinti olabilir. Böyle bir durumda ise fiyatları artmış DeFi projelerinde ani çöküşlere neden olabilir.

Çare ya Ethereum uzun süredir işlem hızlarını artırmak için planladığı geliştirmeleri bir an önce devreye sokacak ya da blokchain dışında icad edilen yeni ve daha hızlı teknolojiler bu alanı kendisine çekecek. Ancak saniyede 100 bin işlem vaadeden Ethereum 2.0 güncellemesi yılan hikayesine döndü. Bu sene başında devreye girmesi beklenirken şimdilik 2020 sonuna kaldı.

İşin ilginci, 2017 sonlarına doğru Bitcoin fiyatında inanılmaz yükseliş görüldüğünde benzer bir problem en büyük kripto para biriminde de ortaya çıkmıştı. Fakat o dönemde ortalık ”bu işlem ücretleri neden bu kadar yükseldi” diye yıkılmıştı. Oysa şimdi Ethereum için bu eleştiri fazla dillendirilmiyor. Ya DeFi projelerinde o kadar çok para kazanılıyor ki fahiş ücretlerin bir etkisi yok ya da piyasanın çoğu Ethereum madenciliği yapıyor ve kazandıkları işlem ücretlerinden çok memnun.

Kripto para piyasasıyla ilgili en güncel haberlerden ve analizlerden anında bilgi sahibi olmak için bizi Twitter - Facebook hesaplarımızdan ve Telegram grubumuzdan takip edebilirsiniz…

Erkan Öz

Erkan öz

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
22 Şubat 2021
Kriptoparalarda Vergiler Nasıl Olmalı?
08 Şubat 2021
Bitcoin Alanlar Türkiye’ye Döviz Getiriyor
25 Ocak 2021
Kriptoparalarda Yeni Sessiz Devrim: Dijital Para Bankaları
18 Ocak 2021
Hani Altından Çıkan Para Bitcoin’e Gidiyordu
11 Ocak 2021
Koşun Financial Times’ta Haber Olmuşuz!
04 Ocak 2021
Dava Edelim ama Önce Kimi?
28 Aralık 2020
Ripple Davası Kripto Paraları Nasıl Etkiler?
22 Aralık 2020
Mt.Gox Bitcoin’i Düşürecek mi?
14 Aralık 2020
Klasik medyanın Bitcoin sınavı
08 Aralık 2020
Bitcoin madencilik zorluğu arttı, şimdi ne olacak?
30 Kasım 2020
Bitcoin’e yatırım yapmak ahlaksızlık mı?
23 Kasım 2020
Gözlerime inanamıyorum…
18 Kasım 2020
Wall Street: Bitcoin yatırımı için hala erken
11 Kasım 2020
Biden’ın kripto paralara etkisi nasıl olur?
05 Kasım 2020
Kavga zamanı değil
27 Ekim 2020
Bitcoin diğer piyasalardan ayrışıyor mu?
20 Ekim 2020
Merkez Bankası Dijital Paraları ve Bitcoin
13 Ekim 2020
Bitcoin, Bitmex, Trump...
05 Ekim 2020
Blockzincir’de başarı...
28 Eylül 2020
Piyasalar ve Bitcoin
22 Eylül 2020
Altın, Bitcoin ve balonlar
14 Eylül 2020
Deflasyonda Bitcoin
07 Eylül 2020
Bazı sözleri kimin söylediği de çok önemlidir
31 Ağustos 2020
IMF’nin kripto para videosu
24 Ağustos 2020
DeFi’ye büyük tehdit: Ethereum işlem ücretleri
17 Ağustos 2020
Bitcoin ve Ethereum Kavgası
10 Ağustos 2020
Her şey 2017’ye benzemeye başladı
27 Temmuz 2020
IMFCoin gelirse Bitcoin’e ne olacak?
20 Temmuz 2020
Kripto paralar ve klasik finans entegre oluyor
13 Temmuz 2020
Borsaya değil altın, gümüş ve Bitcoin’e bak
06 Temmuz 2020
Dijital para regülasyonlarında fırsatı kaçırıyoruz...
29 Haziran 2020
Defi’de ve Compound’da neler oluyor?
22 Haziran 2020
'Gerçek Bitcoin’e dayalı fon' sonunda Alman borsasında
15 Haziran 2020
Yeni ekonomide kaynaklar sınırsız
08 Haziran 2020
Bitcoin devletleri yıkacak efsanesi
02 Haziran 2020
Kuantum bilgisayar efsanesi
26 Mayıs 2020
Ya ABD bütün Bitcoinleri satın alırsa?
19 Mayıs 2020
Nerede o eski ‘halving’ler
11 Mayıs 2020
Pastayı yine başkaları yemesin
04 Mayıs 2020
Bitcoin neden talep görüyor?
27 Nisan 2020
Bitcoin ve altın
20 Nisan 2020
Covid19, dijital paraya geçiş ve para basma 
14 Nisan 2020
Kripto para şirketlerine açılan davalar
06 Nisan 2020
Bitcoin, Blockchain ve devlet
30 Mart 2020
Helikopter para ve tarihi güvenli limanlar
23 Mart 2020
Merkez bankaları yenildi, sıra hükümetlerde...
16 Mart 2020
Petrol-dolar sisteminin sonu mu?
09 Mart 2020
Trump virüs kapar mı?
02 Mart 2020
Borsalar düşüyor, altın çıkıyor... Peki ya Bitcoin?
24 Şubat 2020
Çin’in kağıt para karantinası Bitcoin’i nasıl etkiler?
20 Şubat 2020
Altcoinlerin geleceği
10 Şubat 2020
Tether Gold mu Biga mı?
03 Şubat 2020
Bankaların kriptopara aşkı
27 Ocak 2020
FUD sezonu açıldı
20 Ocak 2020
2020’de Bitcoin için umutlar artıyor
13 Ocak 2020
Hoşgeldin SPK
06 Ocak 2020
2019 umutlar, 2020 beklentiler...
30 Aralık 2019
İslam Dünyası blockchain ile bir araya gelebilir
22 Aralık 2019
Mesele sadece para değil
16 Aralık 2019
Amerika kripto paralara direniyor... Ama nereye kadar?
09 Aralık 2019
2017’yi yeniden yaşatabilecek olay
02 Aralık 2019
Ulus devletler kripto paraları nasıl kullanıyor? 
25 Kasım 2019
Bitcoin ile alış-veriş
18 Kasım 2019
Bitcoin’in arkasında hiçbir değer yok mu?
11 Kasım 2019
Para ve Devlet
04 Kasım 2019
Bitcoin neden düştü? Neden çıktı?
28 Ekim 2019
Büyük Sermaye 'Bitcoin' topluyor...
21 Ekim 2019
Libra öldü mü? 
14 Ekim 2019
Bitcoin’de Bakkt’a değil Venezuela’ya bak
07 Ekim 2019

YAZARLARIMIZ

Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Yazar: Erkan Öz
22 Şubat 2021
Kriptopara Temel Analizi - 2
Kriptopara Temel Analizi - 2
Yazar: Erkin Şahinöz
06 Şubat 2021
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
Yazar: Mete Tevetoğlu
13 Kasım 2020
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
Yazar: Erdoğan Turan
13 Ekim 2020
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Yazar: Ali Ağaoğlu
10 Temmuz 2020
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Yazar: Emre Alkin
31 Mart 2020
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Yazar: Mehmet Çoban
05 Aralık 2019