Yeni ekonomide kaynaklar sınırsız

Erkan Öz

  • 08 Haziran 2020

Uygarlık tarihinde kabaca 4 tane üretim biçimi yaşanmıştır: 1-Avcılık toplayıcılık, 2-Kölecilik 3-Feodalizm 4-Kapitalizm (Para ve Sanayi Ekonomisi)

Kapitalizm 300 yıl önce başlamıştı. Artık özellikle ilk ortaya çıktığı yerlerde yaşlandı. 1960’lardan itibaren transistörlerin icadı ve bilgisayarların geliştirilmesi ile yepyeni beşinci bir üretim biçimine girmiş olduk: Enformasyonizm ya da bilgi ekonomisi.

Para ekonomisinde üretim para ile organize edilir. Örneğin otomobil üreteceksiniz. Para ile arazi satın alırsınız, mühendis ve işçiler tutarsınız, fabrika yaparsınız ve ortaya çıkan ürünleri de pazarda para ile satarsınız. Ürünler modellere göre birbirinin kopyasıdır,standarttır.

Oysa bilgi ekonomisinde üretim para ile değil bilgi ile organize edilir. Bilgi ekonomisinde ise otomobil şöyle üretilir: İnternetten üretmek istediğiniz otomobilin tasarımını bulursunuz, kendi ihtiyaçlarınıza göre bazı değişimler yaparsınız. Kullanacağınız hammaddeleri nanoteknoloji ile dizayn edersiniz. Üretim ve montajı da ya kendinize ait ya da yaşam alanınızda ortak kullanılan üç boyutlu yazıcıda gerçekleştirirsiniz. Üretilen otomobili de pazarda para karşılığı satmazsınız, kendiniz kullanırsınız. Zira sizin ihtiyaçlarınıza göre özel dizayn edilmiştir. Tüm üretim süreci boyunca ya çok çok az para kullanırsınız ya da hiç kullanmasınız.

Elbette bilgi ekonomisinin daha çok başındayız. Bu anlattığım tamamen parasız bilgiye dayanan üretim biçimine ulaşmamıza daha on yıllar var. Bu tip üretim biçimi şu anda daha çok yazılım alanında kullanılıyor.

Örneğin meşhur teknoloji firmaları bugün yazılım üretirken para ekonomisini kullanır. Mesela Microsoft, Windows işletim sistemini üretmek için para ile mühendisler tutar, para ile ofis tutar ve ortaya çıkan yazılım ürününü de para ile pazarda satar.

Ancak birkaç mühendis adeta bedava internet bağlantısı ile bir araya geldiler ve sadece kendi bilgilerine dayanarak Linux isimli bir işletim sistemi ürettiler. Ve üretilen bu sistemi para ile satmadılar. Piyasaya açık kaynak kodlu ve bedava şekilde dağıttılar. Bugün Linux bir çok alanda kullanılıyor. Bir dönem Çin’in resmi işletim sistemiydi. Son olarak Elon Musk‘ın SpaceX firması Uluslararası Uzay İstasyonu‘na astronotlar gönderirken Linux kullandı.

Bilgi ekonomisi tam olarak geliştiğinde iktisadi ön kabulleri de yıkacak. Bizim klasik iktisadimıza göre ihtiyaçlar sonsuz kaynaklar ise sınırlıdır. Oysa tam gelişmiş bilgi ekonomisinde üretim faktörleri yani emek, sermaye ve hammadde tamamen bilgi tarafından ikame edilecek.

Emek yerine robotlar, sermaye yerine üç boyutlu yazıcılar ya da kendi başınıza üretebileceğiniz kripto paranız, doğal hammadde yerine ise nano teknoloji ile dizayn edilmiş yeni hammaddeler gelecek. Bilgi tüketildikçe azalmadığı aksine paylaşıldıkça çoğaldığı için bilgi ekonomisinde kaynaklar da sınırsız olacak.

Bitcoin de bilgi ekonomisinin çok önemli bir örneği. Üretiminde hiç para ve sermaye kullanılmadı. Bir kişi ya da bir grup sadece yazılım bilgilerine dayanarak ve çok ucuza iletişim imkanı sağlayan internet sayesinde, dünyanın büyük bir ihtiyacını karşılayan Sınırlı para üreten otomatik bir küresel Merkez Bankası ve ona ait bir para birimi üretti. Hiç para harcanmadan, Hiç sürekli personel işe alınmadan ve hiç reklam yapılmadan kurulan bu Merkez Bankası ve onun para birimi bugün yaklaşık 180 milyar $’lık bir piyasa değerine ulaştı.

Günümüzün para ekonomisine ait klasik iktisadında para sınırsız olarak üretilse de belirli merkezlerin kontrolündedir. Bu nedenle paraya ulaşmak bir meseledir. Sınırsız para genelde sadece yönetici elitlerin erişimine açıktır. Para ekonomisinde para da aslında nüfusun çoğunluğu için kıt bir kaynaktır.

Oysa bilgi ekonomisinde para bir mesele değildir. Herkes bugünkü teknoloji ile de kendi parasını çıkartabilir. Önemli olan bu para birimlerine değer kazandırmaktır. Burada para ekonomisinden fark çıkartılan bu para birimlerinin merkezde bazı elitler tarafından kontrol edilmemesidir.

Bugünkü klasik iktisat parayı sınırsız bir biçimde üretir ve hukuk yoluyla sınırsız parayı topluma dayatır. Böylece paranın alım gücü sürekli düşer. Bilgi ekonomisinde herkesin serbestçe ürettiği para birimlerinin ise nüfusun geri kalanı için hukuki bir zorunluluğu yoktur. Bilgi ekonomisinde parayı üretenler o paraya değer kazandırmaktan da kendileri sorumludur.

Böylece bilgi ekonomisinde para da Toplumun tamamının ulaşamadığı kıt bir kaynak olmaktan çıkar. Herkes adeta bedava şekilde para üretebilir. Eğer girişimcinin projesi topluma fayda sağlıyorsa, ortaya çıkardığı ürün toplum tarafından kullanılıyorsa, o ürün için çıkardığı kripto para da değer kazanır. Ürünle birlikte ekonomi de büyüdüğü için para arzı da üretim artışına uyumlu bir biçimde genişler. Eğer ürün kabul edilmediyse para da kabul edilmez, bir değer kazanmaz ve para arzı da suni biçimde genişlemez.

Kaynakların kıt olmadığı bilgi ekonomisinin hızla hayatımıza girdiğini gelecek on yıllarda hep birlikte göreceğiz.

Kripto para piyasasıyla ilgili en güncel haberlerden ve analizlerden anında bilgi sahibi olmak için bizi Twitter - Facebook hesaplarımızdan ve Telegram grubumuzdan takip edebilirsiniz…

Erkan Öz

Erkan öz

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
22 Şubat 2021
Kriptoparalarda Vergiler Nasıl Olmalı?
08 Şubat 2021
Bitcoin Alanlar Türkiye’ye Döviz Getiriyor
25 Ocak 2021
Kriptoparalarda Yeni Sessiz Devrim: Dijital Para Bankaları
18 Ocak 2021
Hani Altından Çıkan Para Bitcoin’e Gidiyordu
11 Ocak 2021
Koşun Financial Times’ta Haber Olmuşuz!
04 Ocak 2021
Dava Edelim ama Önce Kimi?
28 Aralık 2020
Ripple Davası Kripto Paraları Nasıl Etkiler?
22 Aralık 2020
Mt.Gox Bitcoin’i Düşürecek mi?
14 Aralık 2020
Klasik medyanın Bitcoin sınavı
08 Aralık 2020
Bitcoin madencilik zorluğu arttı, şimdi ne olacak?
30 Kasım 2020
Bitcoin’e yatırım yapmak ahlaksızlık mı?
23 Kasım 2020
Gözlerime inanamıyorum…
18 Kasım 2020
Wall Street: Bitcoin yatırımı için hala erken
11 Kasım 2020
Biden’ın kripto paralara etkisi nasıl olur?
05 Kasım 2020
Kavga zamanı değil
27 Ekim 2020
Bitcoin diğer piyasalardan ayrışıyor mu?
20 Ekim 2020
Merkez Bankası Dijital Paraları ve Bitcoin
13 Ekim 2020
Bitcoin, Bitmex, Trump...
05 Ekim 2020
Blockzincir’de başarı...
28 Eylül 2020
Piyasalar ve Bitcoin
22 Eylül 2020
Altın, Bitcoin ve balonlar
14 Eylül 2020
Deflasyonda Bitcoin
07 Eylül 2020
Bazı sözleri kimin söylediği de çok önemlidir
31 Ağustos 2020
IMF’nin kripto para videosu
24 Ağustos 2020
DeFi’ye büyük tehdit: Ethereum işlem ücretleri
17 Ağustos 2020
Bitcoin ve Ethereum Kavgası
10 Ağustos 2020
Her şey 2017’ye benzemeye başladı
27 Temmuz 2020
IMFCoin gelirse Bitcoin’e ne olacak?
20 Temmuz 2020
Kripto paralar ve klasik finans entegre oluyor
13 Temmuz 2020
Borsaya değil altın, gümüş ve Bitcoin’e bak
06 Temmuz 2020
Dijital para regülasyonlarında fırsatı kaçırıyoruz...
29 Haziran 2020
Defi’de ve Compound’da neler oluyor?
22 Haziran 2020
'Gerçek Bitcoin’e dayalı fon' sonunda Alman borsasında
15 Haziran 2020
Yeni ekonomide kaynaklar sınırsız
08 Haziran 2020
Bitcoin devletleri yıkacak efsanesi
02 Haziran 2020
Kuantum bilgisayar efsanesi
26 Mayıs 2020
Ya ABD bütün Bitcoinleri satın alırsa?
19 Mayıs 2020
Nerede o eski ‘halving’ler
11 Mayıs 2020
Pastayı yine başkaları yemesin
04 Mayıs 2020
Bitcoin neden talep görüyor?
27 Nisan 2020
Bitcoin ve altın
20 Nisan 2020
Covid19, dijital paraya geçiş ve para basma 
14 Nisan 2020
Kripto para şirketlerine açılan davalar
06 Nisan 2020
Bitcoin, Blockchain ve devlet
30 Mart 2020
Helikopter para ve tarihi güvenli limanlar
23 Mart 2020
Merkez bankaları yenildi, sıra hükümetlerde...
16 Mart 2020
Petrol-dolar sisteminin sonu mu?
09 Mart 2020
Trump virüs kapar mı?
02 Mart 2020
Borsalar düşüyor, altın çıkıyor... Peki ya Bitcoin?
24 Şubat 2020
Çin’in kağıt para karantinası Bitcoin’i nasıl etkiler?
20 Şubat 2020
Altcoinlerin geleceği
10 Şubat 2020
Tether Gold mu Biga mı?
03 Şubat 2020
Bankaların kriptopara aşkı
27 Ocak 2020
FUD sezonu açıldı
20 Ocak 2020
2020’de Bitcoin için umutlar artıyor
13 Ocak 2020
Hoşgeldin SPK
06 Ocak 2020
2019 umutlar, 2020 beklentiler...
30 Aralık 2019
İslam Dünyası blockchain ile bir araya gelebilir
22 Aralık 2019
Mesele sadece para değil
16 Aralık 2019
Amerika kripto paralara direniyor... Ama nereye kadar?
09 Aralık 2019
2017’yi yeniden yaşatabilecek olay
02 Aralık 2019
Ulus devletler kripto paraları nasıl kullanıyor? 
25 Kasım 2019
Bitcoin ile alış-veriş
18 Kasım 2019
Bitcoin’in arkasında hiçbir değer yok mu?
11 Kasım 2019
Para ve Devlet
04 Kasım 2019
Bitcoin neden düştü? Neden çıktı?
28 Ekim 2019
Büyük Sermaye 'Bitcoin' topluyor...
21 Ekim 2019
Libra öldü mü? 
14 Ekim 2019
Bitcoin’de Bakkt’a değil Venezuela’ya bak
07 Ekim 2019

YAZARLARIMIZ

Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Yazar: Erkan Öz
22 Şubat 2021
Kriptopara Temel Analizi - 2
Kriptopara Temel Analizi - 2
Yazar: Erkin Şahinöz
06 Şubat 2021
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
Yazar: Mete Tevetoğlu
13 Kasım 2020
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
Yazar: Erdoğan Turan
13 Ekim 2020
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Yazar: Ali Ağaoğlu
10 Temmuz 2020
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Yazar: Emre Alkin
31 Mart 2020
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Yazar: Mehmet Çoban
05 Aralık 2019