Bitcoin neden talep görüyor?

Erkan Öz

  • 27 Nisan 2020

Bunca senedir bir çok kişi anlatmasına rağmen Türkiye‘de ve dünyada hâlâ çok geniş kitleler Bitcoin’in neden milyonlarca insan tarafından kullanıldığını, talep edildiğini anlayamıyor.

Büyük kitleler kendisini gizleyen birilerinin havadan sıfır maliyetle bir bilgisayar parası oluşturduğunu ve bununla milyonları kandırdığını düşünüyor. Onlara göre bu paranın arkasında bir merkezde birileri var ve zamanı geldiğinde tüm bu milyonları kandıracaklar ve kendileri büyük karlarla ortadan tamamen kaybolacak. Çünkü dünyada milyarlarca insan hala her şeyin merkezi olarak çalışması gerektiğini düşünüyor.

Bu durumun en başta gelen sebebi bence Bitcoin’i mümkün kılan teknolojinin tam olarak bilinmemesi. ‘Blockchain’ teknolojisi Bitcoini oluşturabilmek için icad edildi.

Bizim bugün kullandığımız klasik dijital teknolojilerde bilgisayarların işleyeceği veriler merkezi olarak belirli noktalarda tutulur. Örneğin telefonunuzda bir bankanın mobil uygulaması var. Siz orada parasal bir işlem yaptığınızda mobil uygulama bankanın tüm finansal verilerini tuttuğu merkezi server yani sunuculara bağlanır. Banka bu verileri bir data center yani bir veri merkezinde tutar. En fazla bu verileri, bir şey olursa diye birkaç noktada daha yedekleyerek muhafaza eder.

Oysa Blockchain teknolojisinde veriler sisteme üye olan tüm bilgisayarlarda aynı anda tutulur. Bitcoin bir bilgisayar yazılımıdır. Otomatik bir merkez bankası olarak çalışmak üzere yazılmış kodlardan oluşur. Bu merkez bankasının ürettigi ve kullandığı para biriminin adı da bitcoindir. Bu durumda Blockchain teknolojisi sayesinde bitcoin merkez bankası, bitcoin ağı üzerinde gerçekleşen tüm işlemleri ve kayda geçen tüm verileri, aynı anda yazılımım yüklü olduğu tüm bilgisayarlarda birbirinin kopyası şeklinde tutar. Verilerde her an meydana gelen değişiklikler yeni işlemler, para gönderip almalar vs sürekli tüm üye bilgisayarlarda ‘dağıtık’ olarak tutulan veritabanında, senkronize şekilde değiştirilir. Dünyanın her tarafında milyonlarca üye bilgisayarda bitcoin veritabanı aynı şekilde senkronize biçimde tutulur. 

Yüksek şifreleme (kriptoloji), blockchain teknolojisi ve dijital madencilik denilen bir mekanizma sayesinde yazılım, bu veritabanında üyelerin-madencilerin doğru olduğunu onaylamadığı işlemlerin eklenmesini engeller.

Böylece iki taraf, onaylayıcı üçüncü bir gerçek kişi ya da kuruma (noter, banka vs) ihtiyaç duymadan sadece bitcoin yazılımı kullanarak parasal işlem gerçekleştirebilir. 

Klasik merkezi veritabanlarında ‘data center’lar saldırıya uğrar veya arızalanırsa sistem çöker. Bugün milyarlarca dolar sermayesi on binlerce çalışanı olan en büyük internet siteleri Instagram, Facebook ve Twitter bile zaman zaman bu nedenlerle erişimi kapanır. Oysa Bitcoin’in on küsür yıllık tarihinde hiçbir zaman böyle bir şey olmadı. Çünkü veritabanı üye olan tüm bilgisayarlarda aynı anda tutulur. Bazı bilgisayarlarda saldırı veya arıza olsa bile diğerleri sistemi ayakta tutar.

Yine bu özellik sayesinde Bitcoini tamamen kapatmak imkansızdır. Çünkü iyi olan on milyonlarca bilgisayarı bulup aynı anda kapatmak gerekir. Bu ise bir merkezi sistemi merkezi müdahale ederek kapatırsınız sistem kolayca kapatılabilir.

Blockchain’de bir kez kayda giren veri değiştirilemez. Ancakü merkezi sistemlerde her zaman merkezden verilere müdahale imkanı vardır. 

Blockchain’de aslında tüm işlemler bakiyeler vs açıkça görülür. Yalnız siz tercih etmiyorsanız kimliğinizi açıklamıyorsanız belirli adreslerin kime ait olduğu bilinmez. O yüzden merkezi veritabanlarında merkez istemediği sürece kimse şeffaf bir şekilde neler olup bittiğine görmez. Ayrıca tam tersine merkez isterse tüm verilerinizi sizin iradeniz dışında başkalarına da verebilir, hatta satabilir.

Bu nedenle blockchain teknolojisine dayanan bitcoin herhangi bir dijital para değildir. Büyük kitleler hala bitcoinin bankalarda gördüğümüz dijitali lira ya da dolar kayıtları gibi bir şey olduğunu sanıyor. Hatta marketlerin kendi kartlarına yüklediği ödül puanları gibi istenildiği anda merkezden tanımlanan hiçbir maliyeti olmayan bir para olduğunu sanıyor. Bitcoinin arkasında merkezde birileri olduğunu ve bu birilerinin istedikleri gibi Bitcoine müdahale edeceğini zannediyorlar.

Bitcoin yazılımını yazanlar kimliklerini açıklamadı. Ama yazılım tüm kodları ile açık hangi kodların olduğunu görebiliyoruz.

İstenildiği gibi üretilen dijital para anlayışının aksine bitcoin yazılımda kodlara tanımlanmış şekilde 21 milyon bitcoin ile sınırlıdır. Hemen akla ‘bu sınır değiştirilemez mi’ diye bir soru geliyor. Sisteme üye tüm bilgisayarların işlem gücünün %51’i ele geçirilirse değiştirilebilir. Buna ‘hard fork’ denir. Ancak bu değişiklik sonucu ortaya çıkan para birimi artık Bitcoin olmaz. İsteyen herkes eski sınırlı Bitcoinle yoluna devam edebileceği ve bunu tercih edeceği için sınırsız veya daha yüksek sınırlı bitcoin Yapmaya çalışmak da boşa bir çabadır.

Bitcoin üretimi madencilik denilen bir işlemle gerçekleşir. Bu işlem için çok pahalı cihazlar ve elektrik sarfiyatı gerekir. Bugün bir Bitcoin üretmenin maliyeti ortalama 7000 dolar civarındadır.

Bitcoin ağında bir işlem yapıldığı zaman (örneğin para gönderme) bu işlem onaylanıp ortak-dağıtık veritabanına kaydedilmesi için üye bilgisayarların oluşturduğu ağda yayınlanır. Madenciler işlemi bloklara eklemek üzere yarışmaya başlar. Yazılım bu yarışa giren madencilere çözmeleri için çok zor matematik problemleri verir. En iyi işlem gücüne sahip madencilerden biri en önce bu problemi çözdüğünde işlemi onaylayıp veritabanına yani blokzincire (blockchain) ekler. Yaptığı bu iş ve harcadığı emek karşılığında yazılım madenciye ödül olarak bitcoin verir. Böylece hem işlem onaylanmış hem de yeni bitcoinler üretilmiş olur. Madenciler aynı zamanda yapılan işlemlerden işlem ücreti kazanır. Bu yüzden yaklaşık 2140’ta ulaşılacağı tahmin edilen 21 milyon sınırına ulaştıktan sonra da madenciler artık bitcoin üretmese de işlem ücreti kazanmaya devam edecekler.

Bu nedenle Bitcoin merkez bankalarının tıpkı bir süper marketin ürettiği elektronik ödül puanları gibi istedikleri şekilde sınırsız ve sıfır maliyetle hatta borç ve faiz karşılığı ürettiği elektronik dijital paralara hiçbir şekilde benzemez. Bitcoin taraflar arasında aracısız çalışması, devlet ya da kurumlardan bağımsız olması, sınırlı olması, üretiminde iş-emek kanıtı olması, faiz ve borç olmaması ile aslında tam olarak altına benzer. Adeta altının dijital dünyaya taşınmış versiyonudur.

2008 yılına gelene kadar ABD 200 yıllık tarihinde sadece 900 milyar $ kadar merkez bankası parası üretmişti. Oysa 2008 Krizi’ni aşmak için 200 yılda bastığı paranın dört katını birkaç yılda piyasaya sürdü. Şimdi 2020 Krizi’ni aşmak için bu dört katı ilerleyen zamanlarda bir kez daha dörtle çarpmak zorunda kalacak.

Elbette dünyanın diğer büyük merkez bankaları da Amerikan merkez Bankası’ndan daha da fazla oranlarda para bastı ve önümüzdeki dönemde de basmaya devam edecek. Bütün dünyanın sınırsız paraya boğulduğu bir süreçte sınırlı olan paralara yani altın ve gümüşe talebin artması kadar doğal bir şey olamaz. 

Bitcoin de altının dijital dünyaya taşınmış halidir. Daha da önemlisi bitcoin 2008 Krizi, kurtarma paketleri ve sınırsız para basmaya karşı icad edilmiştir. Bunun açık izleri bitcoinin ilk blogunda ‘genesis blokta’ görülür. Öyleyse tam da para basmaya karşı üretilmiş bir yazılım olan bitcoinin son on yıldır büyük ilgi görmesi ve 2020 Krizi’nin başlamasıyla yeniden gündem olmaya başlaması da çok doğaldır.

Kripto para piyasasıyla ilgili en güncel haberlerden ve analizlerden anında bilgi sahibi olmak için bizi Twitter - Facebook hesaplarımızdan ve Telegram grubumuzdan takip edebilirsiniz…

Erkan Öz

Erkan öz

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
22 Şubat 2021
Kriptoparalarda Vergiler Nasıl Olmalı?
08 Şubat 2021
Bitcoin Alanlar Türkiye’ye Döviz Getiriyor
25 Ocak 2021
Kriptoparalarda Yeni Sessiz Devrim: Dijital Para Bankaları
18 Ocak 2021
Hani Altından Çıkan Para Bitcoin’e Gidiyordu
11 Ocak 2021
Koşun Financial Times’ta Haber Olmuşuz!
04 Ocak 2021
Dava Edelim ama Önce Kimi?
28 Aralık 2020
Ripple Davası Kripto Paraları Nasıl Etkiler?
22 Aralık 2020
Mt.Gox Bitcoin’i Düşürecek mi?
14 Aralık 2020
Klasik medyanın Bitcoin sınavı
08 Aralık 2020
Bitcoin madencilik zorluğu arttı, şimdi ne olacak?
30 Kasım 2020
Bitcoin’e yatırım yapmak ahlaksızlık mı?
23 Kasım 2020
Gözlerime inanamıyorum…
18 Kasım 2020
Wall Street: Bitcoin yatırımı için hala erken
11 Kasım 2020
Biden’ın kripto paralara etkisi nasıl olur?
05 Kasım 2020
Kavga zamanı değil
27 Ekim 2020
Bitcoin diğer piyasalardan ayrışıyor mu?
20 Ekim 2020
Merkez Bankası Dijital Paraları ve Bitcoin
13 Ekim 2020
Bitcoin, Bitmex, Trump...
05 Ekim 2020
Blockzincir’de başarı...
28 Eylül 2020
Piyasalar ve Bitcoin
22 Eylül 2020
Altın, Bitcoin ve balonlar
14 Eylül 2020
Deflasyonda Bitcoin
07 Eylül 2020
Bazı sözleri kimin söylediği de çok önemlidir
31 Ağustos 2020
IMF’nin kripto para videosu
24 Ağustos 2020
DeFi’ye büyük tehdit: Ethereum işlem ücretleri
17 Ağustos 2020
Bitcoin ve Ethereum Kavgası
10 Ağustos 2020
Her şey 2017’ye benzemeye başladı
27 Temmuz 2020
IMFCoin gelirse Bitcoin’e ne olacak?
20 Temmuz 2020
Kripto paralar ve klasik finans entegre oluyor
13 Temmuz 2020
Borsaya değil altın, gümüş ve Bitcoin’e bak
06 Temmuz 2020
Dijital para regülasyonlarında fırsatı kaçırıyoruz...
29 Haziran 2020
Defi’de ve Compound’da neler oluyor?
22 Haziran 2020
'Gerçek Bitcoin’e dayalı fon' sonunda Alman borsasında
15 Haziran 2020
Yeni ekonomide kaynaklar sınırsız
08 Haziran 2020
Bitcoin devletleri yıkacak efsanesi
02 Haziran 2020
Kuantum bilgisayar efsanesi
26 Mayıs 2020
Ya ABD bütün Bitcoinleri satın alırsa?
19 Mayıs 2020
Nerede o eski ‘halving’ler
11 Mayıs 2020
Pastayı yine başkaları yemesin
04 Mayıs 2020
Bitcoin neden talep görüyor?
27 Nisan 2020
Bitcoin ve altın
20 Nisan 2020
Covid19, dijital paraya geçiş ve para basma 
14 Nisan 2020
Kripto para şirketlerine açılan davalar
06 Nisan 2020
Bitcoin, Blockchain ve devlet
30 Mart 2020
Helikopter para ve tarihi güvenli limanlar
23 Mart 2020
Merkez bankaları yenildi, sıra hükümetlerde...
16 Mart 2020
Petrol-dolar sisteminin sonu mu?
09 Mart 2020
Trump virüs kapar mı?
02 Mart 2020
Borsalar düşüyor, altın çıkıyor... Peki ya Bitcoin?
24 Şubat 2020
Çin’in kağıt para karantinası Bitcoin’i nasıl etkiler?
20 Şubat 2020
Altcoinlerin geleceği
10 Şubat 2020
Tether Gold mu Biga mı?
03 Şubat 2020
Bankaların kriptopara aşkı
27 Ocak 2020
FUD sezonu açıldı
20 Ocak 2020
2020’de Bitcoin için umutlar artıyor
13 Ocak 2020
Hoşgeldin SPK
06 Ocak 2020
2019 umutlar, 2020 beklentiler...
30 Aralık 2019
İslam Dünyası blockchain ile bir araya gelebilir
22 Aralık 2019
Mesele sadece para değil
16 Aralık 2019
Amerika kripto paralara direniyor... Ama nereye kadar?
09 Aralık 2019
2017’yi yeniden yaşatabilecek olay
02 Aralık 2019
Ulus devletler kripto paraları nasıl kullanıyor? 
25 Kasım 2019
Bitcoin ile alış-veriş
18 Kasım 2019
Bitcoin’in arkasında hiçbir değer yok mu?
11 Kasım 2019
Para ve Devlet
04 Kasım 2019
Bitcoin neden düştü? Neden çıktı?
28 Ekim 2019
Büyük Sermaye 'Bitcoin' topluyor...
21 Ekim 2019
Libra öldü mü? 
14 Ekim 2019
Bitcoin’de Bakkt’a değil Venezuela’ya bak
07 Ekim 2019

YAZARLARIMIZ

Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Yazar: Erkan Öz
22 Şubat 2021
Kriptopara Temel Analizi - 2
Kriptopara Temel Analizi - 2
Yazar: Erkin Şahinöz
06 Şubat 2021
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
Yazar: Mete Tevetoğlu
13 Kasım 2020
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
Yazar: Erdoğan Turan
13 Ekim 2020
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Yazar: Ali Ağaoğlu
10 Temmuz 2020
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Yazar: Emre Alkin
31 Mart 2020
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Yazar: Mehmet Çoban
05 Aralık 2019