Covid19, dijital paraya geçiş ve para basma 

Erkan Öz

  • 14 Nisan 2020

Covid19 virüs salgını tüm dünyada tarihte görülmemiş bir ekonomik krizin başlaması için tetikleyici unsur oldu. Milyonlarca insan işsiz kaldı. Belki 10 binlerce işletme bir daha geri dönmemek üzere kapandı. Tablo, 1929 Büyük Buhranı’ndan bile daha ağır bir noktaya doğru gidiyor.

Yaşanan ekonomik kayıplar çok büyük olunca merkez bankaları, hükümetler ve hatta IMF’ten işletmelere, finans piyasalarına ve bireylere yardım etmesi istendi. Onlar da ellerinde en etkili olduğunu düşündükleri silaha sarıldırlar: Para Basma

2008 Krizi’ne kadar 200 yıllık tarihinde 0,9 trilyon $ Merkez Bankası parası basan ABD; 2008’den sonra birkaç yılda 3,6 trilyon $ yani 200 yılda ürettiğinin dört katını basmıştı! 2020 Krizi’nde ise daha birkaç haftada 1,5 trilyon $’ı piyasaya sürdü. Sene sonuna kadar tek başına Amerika’nın bastığı para miktarının toplamda 9 ila 12 trilyon $’a ulaşması bekleniyor.

Merkez bankaları şimdiye kadar para basmak için piyasadan devlet ve özel borçlanma senetleri satın alıyordu. İngiltere Merkez Bankası (BoE) geçen hafta ilk kez bu uygulamayı da by-pass etti. Doğrudan hükümet harcamalarını finanse edeceğini açıkladı. Yani BoE artık direkt para basıp hükümete verecek. Dünya’nın diğer önemli merkez bankaları da elbette para basma kervanına katılıyor.

Bu ortamda çıkarılan bazı manipülatif haber ve yorumlarla kamuoyunda şöyle bir beklenti oluşturuldu: “Dijital para diye yeni bir şey var, devletler bundan basabilir ve ekonomileri yani vatandaşları kurtarabilir.”

Öncelikle burada geçen dijital para aslında kripto paradır. Dünyanın hakim güçleri başlangıçta kripto para ve özellikle Bitcoinle alay ediyorlardı. Şimdi kendileri de bu yeni teknoloji ile para üretmek istiyor. Ancak alay ettikleri şeyin aynısını yaptıkları anlaşılmasın diye buna dijital para diyorlar. 

Oysa şu an kullandığımız para ve bankacılık sisteminin çok büyük bir bölümü zaten dijital. Devletlerin para basıp vatandaşlara dağıtması için yeni bir kripto-dijital para üretmesine gerek yok. Devlet para basıp şirket veya vatandaşların mevcut dijital banka hesaplarına çok kolay bir şekilde gönderebilir. 

Bazıları diyor ki banka hesabı olmayan çok kişi var. Örneğin Amerika’da bile on milyonlarca banka hesabı olmayan veya bankaları çok az kullanan insan var.  Bunlara ancak kripto-dijital para ile ulaşabiliriz diye iddia ediyorlar. Oysa banka bile kullanmayan bir insana kripto para gibi kavranması oldukça güç bir konuyu anlatmak aslında daha zor. Banka kullanmayan ama cep telefonu kullanan insanlara kripto dijital cüzdan dağıtacaklarını söylüyorlar. Oysa bu kişilere kolaylıkla mobil banka uygulamaları da yüklenebilir. Mevcut dijital mobil banka hesabı ve uygulaması oluşturmak, kripto dijital cüzdan oluşturmaktan daha zor değil.

Burada kripto dijital paraların bazı grup ve devletlerce ön plana çıkartılmasının asıl sebebi fırsat bu fırsat dolar cephesinde daha fazla gedik açma amacıdır. Blokchain teknolojisine dayanan kripto-dijital paralar klasik dijital paraların aksine tek bir merkezden idare edilmez. Kripto-dijital paralarda kayıtlar, ağa üye olan tüm bilgisayarlarda aynı anda tutulur. Merkezini kapatarak klasik dijital paraları etkileyebilirsiniz ancak bir merkezi olmayan kripto-dijital paraları kapatamaz onlara müdahale edemezsiniz. Böylece bir çok devlet ve oluşum özellikle merkezi dijital dolar ve SWIFT sistemini ekarte etme yeteneğine sahip olma peşinde. 

Ayrıca kripto-dijital para üretmek devletler için yeni bir petrol ya da altın madeni bulmak gibi bir şey değil. Yani devlete artı gelir yazacak bir olay şeklinde anlaşılması yanlış. Herhangi bir devlet kripto-dijital para ürettiğinde kendi para biriminden fazla fazla basmaktan farklı bir işlem yapmış olmayacak. 

Elbette şu an yapıldığı gibi klasik-dijital ya da önerildi gibi kripto-dijital para basmak aynı kapıya çıkacak. Şirketler ve vatandaşlar önceleri devlet babadan havadan gelen paraları almaktan çok mutlu olacaklar. Ancak bir yandan üretim düşerken piyasaya normalden çok daha fazla para çıkması sonuçta kaçınılmaz olarak fiyatların hızla artmasına neden olacak. Yani yaşlı bir canavar tüm dünyada tekrar kafasını su yüzüne çıkartacak: Enflasyon!

Kripto para piyasasıyla ilgili en güncel haberlerden ve analizlerden anında bilgi sahibi olmak için bizi Twitter - Facebook hesaplarımızdan ve Telegram grubumuzdan takip edebilirsiniz…

Erkan Öz

Erkan öz

YAZARIN DİĞER YAZILARI

Altın, Bitcoin ve balonlar
14 Eylül 2020
Deflasyonda Bitcoin
07 Eylül 2020
Bazı sözleri kimin söylediği de çok önemlidir
31 Ağustos 2020
IMF’nin kripto para videosu
24 Ağustos 2020
DeFi’ye büyük tehdit: Ethereum işlem ücretleri
17 Ağustos 2020
Bitcoin ve Ethereum Kavgası
10 Ağustos 2020
Her şey 2017’ye benzemeye başladı
27 Temmuz 2020
IMFCoin gelirse Bitcoin’e ne olacak?
20 Temmuz 2020
Kripto paralar ve klasik finans entegre oluyor
13 Temmuz 2020
Borsaya değil altın, gümüş ve Bitcoin’e bak
06 Temmuz 2020
Dijital para regülasyonlarında fırsatı kaçırıyoruz...
29 Haziran 2020
Defi’de ve Compound’da neler oluyor?
22 Haziran 2020
'Gerçek Bitcoin’e dayalı fon' sonunda Alman borsasında
15 Haziran 2020
Yeni ekonomide kaynaklar sınırsız
08 Haziran 2020
Bitcoin devletleri yıkacak efsanesi
02 Haziran 2020
Kuantum bilgisayar efsanesi
26 Mayıs 2020
Ya ABD bütün Bitcoinleri satın alırsa?
19 Mayıs 2020
Nerede o eski ‘halving’ler
11 Mayıs 2020
Pastayı yine başkaları yemesin
04 Mayıs 2020
Bitcoin neden talep görüyor?
27 Nisan 2020
Bitcoin ve altın
20 Nisan 2020
Covid19, dijital paraya geçiş ve para basma 
14 Nisan 2020
Kripto para şirketlerine açılan davalar
06 Nisan 2020
Bitcoin, Blockchain ve devlet
30 Mart 2020
Helikopter para ve tarihi güvenli limanlar
23 Mart 2020
Merkez bankaları yenildi, sıra hükümetlerde...
16 Mart 2020
Petrol-dolar sisteminin sonu mu?
09 Mart 2020
Trump virüs kapar mı?
02 Mart 2020
Borsalar düşüyor, altın çıkıyor... Peki ya Bitcoin?
24 Şubat 2020
Çin’in kağıt para karantinası Bitcoin’i nasıl etkiler?
20 Şubat 2020
Altcoinlerin geleceği
10 Şubat 2020
Tether Gold mu Biga mı?
03 Şubat 2020
Bankaların kriptopara aşkı
27 Ocak 2020
FUD sezonu açıldı
20 Ocak 2020
2020’de Bitcoin için umutlar artıyor
13 Ocak 2020
Hoşgeldin SPK
06 Ocak 2020
2019 umutlar, 2020 beklentiler...
30 Aralık 2019
İslam Dünyası blockchain ile bir araya gelebilir
22 Aralık 2019
Mesele sadece para değil
16 Aralık 2019
Amerika kripto paralara direniyor... Ama nereye kadar?
09 Aralık 2019
2017’yi yeniden yaşatabilecek olay
02 Aralık 2019
Ulus devletler kripto paraları nasıl kullanıyor? 
25 Kasım 2019
Bitcoin ile alış-veriş
18 Kasım 2019
Bitcoin’in arkasında hiçbir değer yok mu?
11 Kasım 2019
Para ve Devlet
04 Kasım 2019
Bitcoin neden düştü? Neden çıktı?
28 Ekim 2019
Büyük Sermaye 'Bitcoin' topluyor...
21 Ekim 2019
Libra öldü mü? 
14 Ekim 2019
Bitcoin’de Bakkt’a değil Venezuela’ya bak
07 Ekim 2019

YAZARLARIMIZ

Altın, Bitcoin ve balonlar
Altın, Bitcoin ve balonlar
Yazar: Erkan Öz
14 Eylül 2020
Çılgınlık piyasanın tabiatında var...
Çılgınlık piyasanın tabiatında var...
Yazar: Erdoğan Turan
10 Ağustos 2020
DEFI-Merkeziyetsiz Finans
DEFI-Merkeziyetsiz Finans
Yazar: Erkin Şahinöz
16 Temmuz 2020
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Yazar: Ali Ağaoğlu
10 Temmuz 2020
BDDK’nın yönetmeliği kripto paraları kapsıyor mu?
BDDK’nın yönetmeliği kripto paraları kapsıyor mu?
Yazar: Mete Tevetoğlu
11 Mayıs 2020
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Yazar: Emre Alkin
31 Mart 2020
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Yazar: Mehmet Çoban
05 Aralık 2019