Zira bu terazi bu sıkleti çekmez

Erdoğan Turan

  • 16 Mart 2020

Piyasalar likidite şoku yaşıyor, yaşatıyor. Merkez bankaları da ateşi söndürmek için devrede ama yangın sönmek yerine iyice yayılıyor.

Bir borç sorunu var. Yıllardır görmek istenmeyen bir bomba var, o bombanın üstünde oturduk yıllardır. Şimdi o bomba patlamasın diye kıvranıyor dünya.

ABD’de şirketlerin borcu 2000 yılında 4,5 trilyon dolardı. Bugün 9,6 trilyon dolar. Şirketlerin borcu son 10 yılda %50 arttı. Ve son durumda ABD’de şirket borçlarının milli gelire oranı %47 oldu. Rekor. Eski rekorlardan sonra ekonomi durgunluğa girmişti.

Fed 2008 krizinden çıkmak için bol ve ucuz para yolunu seçti, kendi eliyle düşük maliyetli borçlanabilme ortamı yarattı. Şirketler de bu yolu fırsat bildiler.

Şirketler aylarca on milyarlarca dolar tahvil ihracı yaptılar. Bu para nereye gitti? Şirketler üretim kapasitelerini, istihdamı vs artırdılar mı? Borç bulunan paraya nispetle ortadaki katma değer devede kulak. Bu borç hissedarlara temettü vermek ve borsada kendi hisselerini geri almak için kullanıldı. ABD’li şirketler son 5 yılda kendi hisselerini geri almak için 3 trilyon dolar para harcadılar.

Şirketler tahvil çıkardı, önceki tahvilin ödemesini yaptı. Sistem böyle devam ediyordu. Aynen 2008 krizinin sebebi olan bireylerin mortgage sarmalı gibi (eşli ipotekleri yeni ipoteklerle ödeyerek), bugün şirketler taşınamayacak borç sarmalına girdiler. Eski borç yeni borçla ödenmeye nereye kadar devam edecekti?

Başka bir sorun: borçlanmanın kalitesindeki yıllara yaygın düşüş. Son kriz sonrası yatırım düzeyi en düşük olan şirketlerle en yüksek şirketler arasında borçlanmada 7 puanlık fark vardı. Bugün bu fark 1,4 puana düşmüş durumda, her yer çöp tahvil dolu.

Şubat ayında görülmedik bir şey yaşandı. ABD’de hiçbir şirket yeni tahvil satışı yapmadı, satış planları iptal edildi.

Önümüzdeki 5 yıl içinde 4 trilyon dolarlık tahvilin vadesi dolacak.

Sadece ABD değil gelişmiş ülkelerdeki şirket borçları küresel ekonomik faaliyette yaşanacak keskin yavaşlamaya karşı savunmasızlar.

Virüsle gelen durgunluk da bu zincirin kırılması için bahane oldu, bu borç balonu sönümlenebilir mi, yönetilebilir mi derken bir kez daha gerçeğin duvarına toslayan piyasalar ve panik. Bu defaki farklı diye diye bir krize daha girdi dünya. Bu defaki farklı değil, hiçbiri farklı değil. Sistemin beslediği açgözlülük er geç faturayı ödetiyor. Ama zarar görenler kim? Son krizde gördük, gelir dağılımı iyice bozuldu. Kaybeden belli.

idrak-i maali bu küçük akla gerekmez,
zira bu terazi bu kadar sıkleti çekmez

Ziya Paşa

Kripto para piyasasıyla ilgili en güncel haberlerden ve analizlerden anında bilgi sahibi olmak için bizi Twitter - Facebook hesaplarımızdan ve Telegram grubumuzdan takip edebilirsiniz…

Erdoğan Turan

Erdoğan turan

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
13 Ekim 2020
Senin kaderin değer kaybetmek
08 Ekim 2020
Çılgınlık piyasanın tabiatında var...
10 Ağustos 2020
Bas-git...
18 Temmuz 2020
Pahalı ama bir sor niye?
06 Temmuz 2020
Bitcoin'in geleceği ve İngilizler...
01 Temmuz 2020
Bitcoin iyi ama çevresi kötü...
25 Haziran 2020
Piyasalarda balon...
22 Haziran 2020
Eğer simyacı değilseniz…
18 Haziran 2020
Salgında kripto para yatırımı...
15 Haziran 2020
Paraysa para…
11 Haziran 2020
Dolar zaten dijital…
05 Mayıs 2020
Anti Bitcoin...
27 Nisan 2020
Kaybedenler kulübü...
06 Nisan 2020
Google kaç fax makinesi eder?
31 Mart 2020
Uşak neden evin hanımını öldürsün?
27 Mart 2020
İşsizlik tsunamisi…
23 Mart 2020
Piyasa neden sakinleşemiyor?
19 Mart 2020
Zira bu terazi bu sıkleti çekmez
16 Mart 2020
Olağanüstü dönemler olağanüstü tedbirler gerektirir
11 Mart 2020
Virüs piyasaları kemiriyor
07 Mart 2020
Buzdağı...
24 Şubat 2020
Rahat mıyız?
12 Şubat 2020
Salgına dair...
02 Şubat 2020
Vaziyet alın, ortalık karışabilir...
22 Aralık 2019
Sormak iyidir...
19 Aralık 2019
Merkez bankalarından kripto paralara destek
16 Aralık 2019
Küçük yıldızlar...
13 Aralık 2019
2020’nin en iyi kripto parası hangisi olacak?
08 Aralık 2019
Zaten ortalık karışık...
04 Aralık 2019
Güzellik yarışması...
30 Kasım 2019
İnananlar kaybetti... Şimdilik...
27 Kasım 2019
Düşünmeyi öğrenmek...
23 Kasım 2019
Kripto paraların avantajları ve dezavantajları
29 Ekim 2019
Dünyaya özgürlük ve demokrasiyi yaymak Libra’ya mı kalmış?
25 Ekim 2019
Kripto para dünyasının sorunu
22 Ekim 2019
Bitcoin mi, altın mı? Hangisi daha parlak?
30 Eylül 2019
Artık kur savaşı değil, dijital para savaşı
27 Eylül 2019
Kripto paranın destekçileri...
15 Eylül 2019
Çare kripto para mı?
04 Eylül 2019
Bağımsız mı? Gerçekten mi?
19 Ağustos 2019
İşte kripto para dünyasının yıldızları
12 Ağustos 2019
Piyasalarda kırılma mı?
08 Ağustos 2019
Sorun 'para' değil...
02 Ağustos 2019
Merkez Bankası neden kripto para çıkarıyor?
17 Temmuz 2019
Kripto paralar dolara rakip olabilir mi?
08 Temmuz 2019
Ben size asıl hikayeyi anlatayım
26 Haziran 2019
Neden kripto para dünyası hareketli?
20 Haziran 2019
Let The Party Begin!!!
11 Haziran 2019

YAZARLARIMIZ

Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Dört Yıl Sonra Hala Aynı Noktadayız
Yazar: Erkan Öz
22 Şubat 2021
Kriptopara Temel Analizi - 2
Kriptopara Temel Analizi - 2
Yazar: Erkin Şahinöz
06 Şubat 2021
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
ICO - İlk dijital para arzı ve yatırımcının korunması
Yazar: Mete Tevetoğlu
13 Kasım 2020
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
ABD Başkanlık Seçimi Piyasaları Nasıl Etkiliyor?
Yazar: Erdoğan Turan
13 Ekim 2020
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Dijital paraların günlük hayatımıza girmesi artık an meselesi!
Yazar: Ali Ağaoğlu
10 Temmuz 2020
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Kodlama yapacaksak buradan başlayalım...
Yazar: Emre Alkin
31 Mart 2020
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Bitcoin halving fiyatlara nasıl yansır?
Yazar: Mehmet Çoban
05 Aralık 2019